English 
ខ្មែរ 
ការពន្យល់លើការចាត់ថ្នាក់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លី
ដោយ: លោក James Whitehead នាយកនៃមាតិកា @ www.realestate.com.kh
សម្រាប់អ្នកទិញអចលនទ្រព្យថ្មី អាចនៅមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ឬមានការភ័ន្តច្រឡំពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅកម្ពុជា។
ខាងក្រោមនេះជាវិធីសំខាន់៣យ៉ាង ដែលកម្មសិទ្ធិលើអចលនទ្រព្យអាចត្រូវបានធានាសុវត្ថិភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ព្រមទាំងការយល់ច្រឡំជុំវិញភាពជាម្ចាស់អចលនទ្រព្យ និងប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅកម្ពុជា។ កំណត់ត្រាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅកម្ពុជាទាំងអស់ត្រូវបានបំផ្លាញនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ និង ១៩៧៩ ដែលនេះមានន័យថាបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ភស្តុតាងនៃភាពជាម្ចាស់ស្ទើរតែមិនមាន។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ច្បាប់ភូមិបាលកម្ពុជាត្រូវបានអនុម័ត និងវិសោធនកម្មច្បាប់ខាងលើក្នុងឆ្នាំ ២០០១ បានអនុញ្ញាតឲ្យមានកម្មសិទ្ធិឯកជនលើដី។ ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ ២០០១ បានបង្កើតប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីដីធ្លីដើម្បីចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែលនៅតែមានសល់រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីជាង២លានប័ណ្ណត្រូវបានចេញជូនដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។
បច្ចុប្បន្ន កម្មសិទ្ធិនៃអចលនទ្រព្យអាចត្រូវបានធានាសុវត្ថិភាពតាមរយៈទម្រង់ណាមួយក្នុងចំណោមទម្រង់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីទាំង ៣ របស់កម្ពុជាដែលរួមមាន វិញ្ញាបនបត្រសំគាល់កម្មសិទ្ធិ ឬហៅថា បង្ល់រឹង វិញ្ញាបនបត្រសំគាល់សិទ្ធិកាន់កាប់ ឬប្លង់ទន់ និងវិញ្ញាបនបត្រសំគាល់កម្មសិទ្ធិចំណែកឯកជននៃអាគារសហកម្មសិទ្ធិ ឬប្លង់ Strata។ លើសពីនេះទៀតក៏មានប្រភេទប័ណ្ណ LMAP ដែរ។
1) វិញ្ញាបនបត្រសំគាល់កម្មសិទ្ធិ ឬ ប្លង់រឹង
ប្លងរឹងគឺជាទម្រង់នៃភាពជាម្ចាស់លើអចលនទ្រព្យដែលមានភាពរឹងមាំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្លង់រឹងមានផ្ទុកនូវព័ត៌មានលម្អិតដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ និងបញ្ជាក់នៅថ្នាក់ជាតិគឺក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ និងមន្ទីរសុរិយោដី។ នៅពេលធ្វើប្លង់រឹង ពន្ធលើការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិត្រូវគិតនៅក្នុងអត្រាបួនភាគរយ។
2) វិញ្ញាបនបត្រសំគាល់សិទ្ធិកាន់កាប់ ឬប្លង់ទន់
ប្លង់ទន់គឺជាទម្រង់ទូទៅបំផុតនៃភាពជាម្ចាស់។ ប្លង់ទន់ត្រូវបានផ្តល់ដោយសាលាសង្កាត់ ឬសាលាស្រុក និងមិនត្រូវបានចុះឈ្មោះនៅថ្នាក់ជាតិឡើយ ប៉ុន្តែនៅតែត្រូវបានចាត់ទុកថាមានភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ។ ភាគច្រើននៃប្រតិបត្តិការជំនួញអចលនទ្រព្យ នៅតែមានប្រើប្រាស់ប្លង់ទន់ដើម្បីជៀសវាងការបង់ពន្ធផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ និងថ្លៃផ្សេងទៀត។
ទោះយ៉ាងណាគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំថ្មីៗត្រូវបានគេធ្វើឡើងដោយប្លង់រឹង ព្រោះវាគឺជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដែលមានភាពរឹងមាំ និងប្រើប្រាស់បានយូរបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
3) វិញ្ញាបនបត្រសំគាល់កម្មសិទ្ធិចំណែកឯកជននៃអាគារសហកម្មសិទ្ធិ ឬប្លង់ Strata
ភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិឯកជនលើអាគារសហកម្មសិទ្ធិ គឺជាទម្រង់ថ្មីបំផុតនៃភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ (ឆ្នាំ ២០១០) និងដែលអនុញ្ញាតឲ្យជនបរទេសមានកម្មសិទ្ធិលើអចលនទ្រព្យក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយស្របច្បាប់ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា ប្លង់ Strata ។
ប្លង់Strata គឺជាប្រភេទប្លង់មួយដែលមានភាពទូទៅតិចជាងប្លង់ទន់ ប៉ុន្តែចំនួននៃប្លង់ Strata នេះ មានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ច្បាប់នេះកំណត់ឲ្យជនបរទេសមានកម្មសិទ្ធិលើអគារសហកម្មសិទ្ធិ ហើយដែលអាគារសហកម្មសិទ្ធិអគារនេះត្រូវបានកំណត់ថាជាអគារ ឬសំណង់ដែលក្នុងនោះមានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិជាច្រើនរស់នៅជាមួយគ្នា ដែលក្នុងនោះមានផ្នែកខ្លះជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខ ឬកម្មសិទ្ធិឯកជនរបស់សហកម្មសិទ្ធិករម្នាក់ៗ (ចំណែកឯកជន) និងផ្នែកមួយចំនួនផ្សេងទៀតជាកម្មសិទ្ធិរួមរបស់សហកម្មសិទ្ធិករទាំងអស់សម្រាប់ការប្រើប្រាស់រួមគ្នា (ចំណែករួម)។
* ប្លង់ LMAP *
ប្រព័ន្ធប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិមួយហៅថា LMAP (គម្រោងគ្រប់គ្រងដីធ្លី និងរដ្ឋបាល) បានណែនាំឲ្យយកមកប្រើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវសន្តិសុខដីធ្លី។ នៅក្នុងគម្រោងនេះ គេប្រើប្រព័ន្ធកូអរដោនេ GPS សម្រាប់ធ្វើការវាស់វែងដីធ្លីដែលបានចុះបញ្ជីទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ប្រសិនបើអ្នកមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ LMAP រួចហើយ នោះព្រំប្រទល់ដីរបស់អ្នកត្រូវបានព្រមព្រៀងគ្នារវាងភាគីជិតខាងទាំងអស់ដែលមានដីជាប់ព្រំប្រទល់ដីអ្នក ដូច្នេះបញ្ហាជម្លោះដីធ្លីត្រូវបានដោះស្រាយ ហើយនេះជាប្រភេទប្លង់ដែលមានសុវត្ថិភាពបំផុត។
អ្នកអាចរកមើលដំបូន្មានស្តីពីអចលនទ្រព្យដែលមានប្រយោជន៍ជាច្រើន ព័ត៌មានអចលនទ្រព្យថ្មីៗបំផុតសម្រាប់អចលនទ្រព្យជាង 20,000 ទិញ និងជួលលើគេហទំព័រ Realestate.com.kh ៕