ស្វែងយល់ពីសិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ តើអ្នកផ្តល់សេវាជួល និងអ្នកជួលមានសិទ្ធិអ្វីខ្លះ?
អ្វីទៅជាសិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍? បើតាមមាត្រា ២៤៤ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ សំដៅទៅលើសិទ្ធិជួលអចលនវត្ថុរយៈពេលវែងចាប់ពី ១៥ឆ្នាំ ឡើងទៅ។
មាត្រា ២៤៥ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ក៏បានតម្រូវឱ្យសិទ្ធជួលអចិន្រ្តៃយ៍ ត្រូវតែបង្កើតឡើងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ (ធ្វើជាកិច្ចសន្យា) ទើបមានអនុភាព បើពុំនោះទេនឹងត្រូវចាត់ជាភតិសន្យាដែលពុំមានកំណត់អំឡុងពេលវិញ (កិច្ចសន្យាជួលធម្មតា)។
កិច្ចសន្យាជួលនេះ មិនខុសគ្នាច្រើនពីកិច្ចសន្យាជួលផ្ទះ ឬដីធម្មតានោះទេ គ្រាន់តែខុសគ្នាត្រង់ថេរៈវេលានៃការជួល និងសិទ្ធិរបស់ភតិបតិ (ម្ចាស់ដី ឬផ្ទះ) និងភតិកៈ (អ្នកជួល) តែប៉ុណ្ណោះ។ (អានបន្ថែម)
ជាទូទៅ យើងសង្កេតឃើញថា ការជួលអចិន្ត្រៃយ៍ គឺគេអនុវត្តភាគច្រើនចំពោះសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាការជួលអគារពាណិជ្ជកម្ម ការជួលទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់រដ្ឋ និងការជួលដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាដើម។
ការជួលនេះ គឺចាប់ពី ១៥ឆ្នាំឡើងទៅ តែមិនអាចលើសពី ៥០ឆ្នាំឡើង ហើយប្រសិនការបង្កើតសិទ្ធិជួលអចិន្រៃ្តយ៍ដែលមានអំឡុងពេលលើសពី ៥០ឆ្នាំ ត្រូវបន្ថយមកត្រឹម ៥០ឆ្នាំវិញ។
មួយវិញទៀត សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចបន្តសាជាថ្មីបាន តែមិនត្រូវលើសពី ៥០ឆ្នាំឡើយ (មាត្រា ២៤៧ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។
បន្ថែមពីនេះ អ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍ ត្រូវចុះបញ្ជីសិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍របស់ខ្លួននៅមន្ទីររៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម សំណង់ និងសុរិយោដី ទើបអាចតតាំងជាមួយតតិយជនបាន (មាត្រា ២៤៦ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ មន្ទីរ នឹងចេញវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ ជូនទៅអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍។
ខាងក្រោមនេះ ជាសិទ្ធិសំខាន់ៗមួយចំនួនដែលអ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍ និងអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍ មាន៖
ក. សិទ្ធិរបស់អ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍៖
- សិទ្ធិទាមទារឱ្យតម្លើងថ្លៃជួល (មាត្រា ២៤៩)៖ អ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍អាចតម្លើង តាមផ្លូវតុលាការ ក្នុងករណីថ្លៃឈ្នួលមិនសមរម្យដោយស្ថានភាពផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍៖ អ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចតម្លើងថ្លៃឈ្នួលបាន ប្រសិនតម្លៃឈ្នួលនោះមិនសមស្របនឹងតម្លៃអចលនវត្ថុនោះ ដោយសារកើនតម្លៃទ្វេដងក្នុងទីផ្សារ។
- សិទ្ធិរំលាយកិច្ចសន្យា (មាត្រា ២៥០)៖ ប្រសិនអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍មិនបានបង់ថ្លៃឈ្នួលដូចបានកំណត់ក្នុងអំឡុងរយៈពេល ០៣ឆ្នាំ នោះអ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចរំលាយកិច្ចសន្យាបាន។
ខ. សិទ្ធិអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍៖
- កាតព្វកិច្ចបង់ថ្លៃឈ្នួល (មាត្រា ២៤៨)៖ អ្នកជួល ត្រូវបង់ថ្លៃឈ្នួល ដូចបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យា តែបើមិនបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យា អ្នកជួលត្រូវបង់ទៅអ្នកឱ្យជួលនៅរាល់ដំណាច់ឆ្នាំ។
- សិទ្ធិទាមទារឱ្យបញ្ចុះថ្លៃឈ្នួល (មាត្រា ២៤៩)៖ ក្នុងការជួលរយៈពេលវែងបែបនេះ តម្លៃអចលនវត្ថុក្នុងទីផ្សារមិននៅឋិតឋេរទេ។ ដូចនេះ អ្នកជួល មានសិទ្ធិស្នើទៅតុលាការក្នុងការបញ្ចុះតម្លៃឈ្នួល ប្រសិនបើតម្លៃអចលនវត្ថុនោះ ធ្លាក់ថ្លៃ។
- សិទ្ធិរំលាយកិច្ចសន្យា (មាត្រា ២៥១)៖ ប្រសិនមិនចំណេញពីអចលនវត្ថុនោះរយៈពេល ០៣ឆ្នាំ ឬដោយសារករណីប្រធានសក្តិណាមួយ ឬដោយសារការខូចខាតផ្នែកណាមួយនៃអចលនវត្ថុនោះ អ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចរំលាយកិច្ចសន្យាបាន។
- អនុប្បទានសិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ (មាត្រា ២៥២)៖ សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចផ្ទេរ ឬចាត់ចែងផ្សេងទៀតដោយដូចជា លក់ ដូរ ប្រទានកម្ម អំណោយ បញ្ចាំដោយយកថ្លៃក៏បាន ដោយមិនយកថ្លៃក៏បាន អោយតែមានការព្រមព្រៀង។ មួយវិញទៀត អ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចយកអចលនវត្ថុនោះទៅជួលបន្ត និងធ្វើជាកម្មវត្ថុនៃសន្តតិកម្ម (ផ្ទេរសិទ្ធិ និងករណីកិច្ចមានលើអចលនវត្ថុនោះ ទៅអ្នកស្នងមរតក) បានផងដែរ។
នៅពេលបញ្ចប់កិច្ចសន្យាជួល អ្នកជួលត្រូវប្រគល់អចលនវត្ថុឱ្យទៅអ្នកឱ្យជួលវិញ។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រសិនណាបើ អចលនវត្ថុនោះ ត្រូវបានបំផ្លាញ ឬត្រូវបានបំលែងនូវផ្នែកសំខាន់នៃតួអគារ នោះអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍ត្រូវស្តារស្ថានភាពនៃអចលនវត្ថុនោះវិញ (មាត្រា ២៥៤)។
មួយវិញទៀត ក្រោយបញ្ចប់កិច្ចសន្យានេះផងដែរ អ្នកឱ្យជួលអចិន្ត្រៃយ៍ អាចទទួលបាននូវអចលនវត្ថុ ឬសំណង់នោះ ដែលបានធ្វើការកែលំអ ឬសាងសង់បន្ថែម ដោយគ្មានសំណងទៅអ្នកជួលអចិន្ត្រៃយ៍នោះទេ លើកលែងតែគូភាគីទាំងពីរបានចែងព្រមព្រៀងលើសំណងក្នុងកិច្ចសន្យា។
យើងជាទូទៅស្គាល់ការជួលរយៈពេលវែងជាជាងការជួលអចិន្ត្រៃយ៍ ដែលភាគច្រើនប្រើក្នុងច្បាប់ស្តីពីភូមិបាល ២០០១ តែពេលនេះ ពាក្យ «ការជួលរយៈពេលវែង» ត្រូវបានជំនួសដោយពាក្យ «ការជួលអចិន្ត្រៃយ៍» វិញ តាមរយៈក្រមរដ្ឋប្បវេណី២០០៧។
គួរបញ្ជាក់ថា ដី ឬអគារ ដែលអាចចុះកិច្ចសន្យាជួលអចិន្ត្រៃយ៍បាន លុះត្រាតែមានប្លង់រឹង បើពុំនោះទេមិនអាចចុះបញ្ជីសម្គាល់សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍បានទេ។
- Video Advertisement -
English 
ខ្មែរ 
